२३ वैशाख, काठमाडौं । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प ले पुनः एकपटक भविष्यमा पनि सत्तामा रहिरहने इच्छा व्यक्त गरेका छन् । ह्वाइट हाउसमा आयोजित एक कार्यक्रममा उनले आफूले ८–९ वर्षपछि मात्र पद छाड्ने टिप्पणी गरेपछि उपस्थित व्यक्तिहरूबीच हाँसो छाएको थियो । तर ट्रम्पले उक्त अभिव्यक्ति मजाक नभएको स्पष्ट पार्दै भने, “मलाई काम गर्न मनपर्छ,” र आफ्नो कार्यकालको सुरुवात मात्रै भएको भन्दै अझ धेरै काम बाँकी रहेको बताएका छन् ।
आगामी महिना ८० वर्ष पुग्न लागेका ट्रम्पले आफ्नो उमेरबारे पनि हल्का टिप्पणी गरे । उनले आफूलाई वृद्ध नभई अझै सक्रिय र ऊर्जावान भएको दाबी गर्दै ५० वर्षअघिको जस्तै अनुभव हुने बताएका छन् ।
यसअघि पनि डोनाल्ड ट्रम्प ले तेस्रो कार्यकालको सम्भावनाबारे संकेत दिँदै आएका छन् । तर अमेरिकी संवैधानिक व्यवस्थाले यस्तो सम्भावनालाई निकै जटिल बनाएको छ
तेस्रो कार्यकालका लागि कानुनी अवरोध
अमेरिकामा कुनै पनि व्यक्ति दुई पटकभन्दा बढी राष्ट्रपति बन्न नपाउने व्यवस्था अमेरिकी संविधानको २२औँ संशोधन मार्फत स्थापित गरिएको छ, जुन सन् १९५१ मा लागू गरिएको थियो । यो संशोधन अघि भने यस्तो स्पष्ट सीमा थिएन ।
इतिहासमा फ्र्याङ्कलिन डी. रुजवेल्ट मात्र एकमात्र राष्ट्रपति हुन्, जसले चार कार्यकाल (१९३३–१९४५) पूरा गरेका थिए । त्यसपछि नै दुई कार्यकालको सीमा औपचारिक रूपमा लागू गरिएको हो ।
संशोधन गर्न किन कठिन
ट्रम्पले तेस्रो पटक चुनाव लड्न चाहने हो भने संविधान संशोधन अनिवार्य हुन्छ, जुन अमेरिकी राजनीतिक संरचनामा अत्यन्तै कठिन प्रक्रिया हो । यसका लागि हाउस अफ रिप्रेजेन्टेटिभ्स र सिनेट दुवैमा दुई-तिहाइ बहुमत आवश्यक पर्छ ।
हाल ट्रम्पको रिपब्लिकन पार्टीसँग सिनेटमा १०० मध्ये ५२ र हाउसमा ४३५ मध्ये २२० सदस्य मात्र छन्, जुन आवश्यक बहुमतभन्दा निकै कम हो । त्यसैले यस्तो संशोधन पारित हुने सम्भावना अत्यन्त न्यून देखिन्छ ।
यसबाहेक, संसदबाट पारित भएपछि पनि संविधान संशोधन लागू गर्न ५० मध्ये कम्तीमा ३८ राज्यको स्वीकृति आवश्यक पर्छ । वर्तमान अवस्थामा धेरै राज्यहरूमा विपक्षी डेमोक्रेटिक पार्टी को प्रभाव रहेकोले यस्तो प्रस्ताव पारित हुन झनै कठिन मानिन्छ ।
असफल विधेयक र राजनीतिक प्रयास
यसअघि एन्डी ओगल्स ले २३ जनवरी २०२५ मा ट्रम्पलाई लक्षित गर्दै तेस्रो कार्यकालको बाटो खोल्ने प्रस्ताव पेश गरेका थिए । उक्त प्रस्तावमा लगातार दुई कार्यकाल पूरा नगरेको व्यक्तिलाई पुनः चुनाव लड्न दिन सकिने व्यवस्था गर्ने उल्लेख थियो ।
किनकि ट्रम्पले सन् २०२० को चुनाव हारेका थिए, यस्तो संशोधन भएमा उनी पुनः पात्र बन्न सक्ने सम्भावना थियो । तर उक्त प्रस्ताव सदनमा अघि बढ्न सकेन र मतदानसम्म पनि पुग्न पाएन ।
वैकल्पिक रणनीतिका सम्भावन
विशेषज्ञहरूका अनुसार यदि ट्रम्पले तेस्रो कार्यकालका लागि संवैधानिक बाटो नपाएमा अन्य राजनीतिक रणनीतिहरू अपनाउन सक्छन् । ह्यामिल्टन कलेजका प्राध्यापक फिलिप क्लिन्कनरका अनुसार, ट्रम्प भविष्यमा उपराष्ट्रपति बन्ने वा आफ्नो निकट सहयोगीलाई राष्ट्रपति बनाएर पर्दापछाडिबाट शक्ति कायम राख्ने प्रयास गर्न सक्छन् ।
यस सन्दर्भमा भ्लादिमिर पुटिन को उदाहरण दिइन्छ । पुटिनले सन् २००८ मा संविधानिक सीमाका कारण आफ्ना सहयोगी दिमित्री मेदभेदेभ लाई राष्ट्रपति बनाएर आफू शक्तिको केन्द्रमा रहिरहे ।
त्यस्तै, ट्रम्पले आफ्नो परिवारका सदस्यलाई अघि सार्ने सम्भावनाबारे पनि चर्चा भइरहेको छ, जसबाट अप्रत्यक्ष रूपमा सत्ता नियन्त्रण कायम राख्न सकिन्छ ।
निष्कर्ष
समग्रमा, डोनाल्ड ट्रम्प को तेस्रो कार्यकालको आकांक्षा राजनीतिक रूपमा चर्चित भए पनि कानुनी रूपमा अत्यन्त जटिल र लगभग असम्भवजस्तै देखिन्छ । अमेरिकी संविधान, राजनीतिक सन्तुलन र राज्यहरूको संरचनात्मक शक्ति यसका प्रमुख अवरोधका रूपमा रहेका छन् ।
सम्बन्धित खवर
