२९ वैशाख, काठमाडौं । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले अमेरिका–इरानबीच पछिल्लो एक महिनादेखि जारी युद्धविराम अत्यन्तै नाजुक अवस्थामा पुगेको बताएका छन् । ह्वाइट हाउसस्थित ओभल अफिसमा सोमवार पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै ट्रम्पले युद्धविराम अहिले औपचारिक रूपमा कायम रहे पनि यसको अवस्था ‘लाइफ सपोर्ट’ मा रहेको टिप्पणी गरेका हुन् ।
ट्रम्पको यो अभिव्यक्तिलाई वाशिङ्टन र तेहरानबीचको तनाव फेरि जुनसुकै बेला विस्फोट हुनसक्ने चेतावनीका रूपमा हेरिएको छ । अमेरिकी राष्ट्रपतिले प्रयोग गरेको ‘लाइफ सपोर्ट’ शब्दले युद्धविराम केवल नाममात्रको अवस्थामा रहेको र परिस्थितिले कुनै पनि क्षण पुनः सैन्य टकरावको रूप लिन सक्ने संकेत गरेको अन्तर्राष्ट्रिय विश्लेषकहरूले बताएका छन् ।
मध्यपूर्वमा पछिल्ला केही सातादेखि जारी अस्थिरताबीच ट्रम्पको भनाइ सार्वजनिक भएको हो । विशेषगरी इरान र इजरायलबीच बढ्दो तनाव, अमेरिकी सैन्य गतिविधि तथा होर्मुज स्ट्रेट क्षेत्रको संवेदनशील अवस्थाले विश्व समुदायको ध्यान फेरि खिचिरहेको छ ।
ट्रम्पको अभिव्यक्तिपछि इरानले पनि कडा प्रतिक्रिया दिएको छ । इरानी संसद्का सभामुख मोहम्मद गालिबाफले सामाजिक सञ्जाल एक्समार्फत चेतावनीपूर्ण सन्देश जारी गर्दै इरानको सेना कुनै पनि प्रकारको हमलाको जवाफ दिन पूर्ण रूपमा तयार रहेको बताएका छन् । उनले इरानमाथि थप दबाब सिर्जना गर्ने प्रयासले क्षेत्रीय तनावलाई अझ खतरनाक दिशातर्फ धकेल्न सक्ने संकेत गरेका छन् ।
यसअघि बिहीबार इरानले अमेरिकासमक्ष युद्ध अन्त्यका लागि औपचारिक प्रस्ताव पठाएको थियो । उक्त प्रस्तावमा तत्काल युद्ध रोक्नुपर्ने, विश्व अर्थतन्त्रका लागि अत्यन्त महत्वपूर्ण मानिने होर्मुज स्ट्रेट पुनः पूर्ण रूपमा खोल्नुपर्ने तथा लेबनानमा भइरहेको इजरायली सैन्य कारबाही अन्त्य गरिनुपर्ने माग समावेश गरिएको थियो ।
त्यस्तै, इरानले अमेरिकी नौसैनिक नाकाबन्दी हटाउनुपर्ने र भविष्यमा इरानमाथि कुनै सैन्य हमला नगर्ने स्पष्ट सुरक्षा ग्यारेन्टी दिनुपर्ने सर्त पनि अघि सारेको थियो । तर अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पले उक्त प्रस्ताव अस्वीकार गरेको बीबीसीले जनाएको छ ।
इरानको प्रस्ताव अस्वीकार भएपछि मध्यपूर्वको अवस्था झन् संवेदनशील बनेको विश्लेषण गरिएको छ । ऊर्जा आपूर्ति, अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार र सामरिक दृष्टिले अत्यन्त महत्वपूर्ण मानिने होर्मुज स्ट्रेट क्षेत्र पुनः तनावको केन्द्र बन्न थालेपछि विश्व बजारसमेत त्रसित बनेको छ । विश्वको ठूलो मात्रामा तेल आपूर्ति यही सामुद्रिक मार्ग हुँदै हुने भएकाले त्यहाँको अस्थिरताले अन्तर्राष्ट्रिय अर्थतन्त्रमा समेत प्रत्यक्ष असर पार्न सक्छ ।
राजनीतिक तथा सुरक्षा विश्लेषकहरूका अनुसार अमेरिका, इरान र इजरायलबीचको बढ्दो अविश्वासले युद्धविरामलाई झन् कमजोर बनाइरहेको छ । कूटनीतिक वार्ताभन्दा सैन्य चेतावनी र शक्ति प्रदर्शन बढ्दै जाँदा मध्यपूर्व फेरि ठूलो द्वन्द्वतर्फ उन्मुख हुनसक्ने चिन्ता व्यक्त गरिएको छ ।
पछिल्लो घटनाक्रमले विश्व समुदायलाई पुनः चिन्तित बनाएको छ । संयुक्त राष्ट्रसंघसहित विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय शक्तिहरूले संयमता अपनाउन आग्रह गरिरहेका बेला अमेरिका र इरानबीचको सम्बन्ध थप टकरावपूर्ण दिशामा जान थालेको संकेत देखिएको छ ।
सम्बन्धित खवर
