चियासँग खानै हुन्न यी चिज : सामान्य गल्तीले निम्त्याउन सक्छ ग्यास, एसिडिटी र पाचन समस्या
काठमाडौं । चिया संसारभर सबैभन्दा लोकप्रिय पेय पदार्थमध्ये एक हो। नेपालमा त झन् बिहानको सुरुवातदेखि साँझको विश्रामसम्म चिया दैनिक जीवनको अभिन्न हिस्सा बनेको छ। घरमा पाहुना आउँदा, कार्यालयमा कामको बीचमा, साथीभाइसँगको भेटघाटमा वा एक्लै बस्दा पनि चियाको चुस्कीले छुट्टै आनन्द दिने गर्छ।
तर स्वास्थ्य विज्ञहरूका अनुसार चिया जति लोकप्रिय छ, त्यसलाई सही तरिकाले सेवन गर्नु पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण छ। चियासँग केही खानेकुरा खाँदा शरीरलाई आवश्यक पोषक तत्वको अवशोषणमा बाधा पुग्न सक्छ भने कतिपय अवस्थामा ग्यास, अपच, पेट फुल्ने, एसिडिटी तथा अन्य पाचनसम्बन्धी समस्या समेत देखिन सक्छन्।
चियामा क्याफिन, ट्यानिन र पोलिफेनोलजस्ता सक्रिय तत्व पाइन्छन्। यी तत्वहरू आफैंमा स्वास्थ्यका लागि फाइदाजनक भए पनि केही खानेकुरासँग मिसिँदा नकारात्मक प्रभाव देखाउन सक्छन्। त्यसैले चिया पिउँदा वा चिया खाएलगत्तै केही खाद्य पदार्थबाट टाढा रहन विज्ञहरूले सुझाव दिएका छन्।
१. अत्यधिक मसलादार र पिरो खाना
धेरै मानिसहरू चियासँग समोसा, पकौडा, चटपटे वा मसलेदार खाजा खान रुचाउँछन्। तर यस्ता खानामा रहेको मसला, खुर्सानी, लसुन र प्याजले पेटमा एसिड उत्पादन बढाउन सक्छ।
चियामा रहेको क्याफिनले पनि ग्यास्ट्रिक एसिडको मात्रा बढाउने भएकाले दुवैको संयोजनले छाती पोल्ने, एसिडिटी बढ्ने तथा अपचको समस्या निम्त्याउन सक्छ। विशेषगरी पहिलेदेखि ग्यास्ट्रिक समस्या भएका व्यक्तिहरूले यसमा विशेष ध्यान दिन आवश्यक छ।
२. कागती वा कागती मिसिएका परिकार
कागती स्वास्थ्यका लागि लाभदायक मानिए पनि चियासँग यसको संयोजन सबैका लागि उपयुक्त नहुन सक्छ। कागतीमा पाइने साइट्रिक एसिड र चियामा रहेको ट्यानिनले केही व्यक्तिको पाचन प्रणालीमा प्रतिकूल प्रतिक्रिया दिन सक्छ।
यसले पेट फुल्ने, ग्यास बन्ने, एसिडिटी बढ्ने वा पेटमा असहज महसुस हुने समस्या निम्त्याउन सक्छ। त्यसैले कागतीयुक्त खाना वा पेय पदार्थ सेवन गरेपछि कम्तीमा २० देखि ३० मिनेटको अन्तराल राखेर मात्र चिया पिउनु राम्रो मानिन्छ।
३. चकलेटसँग चिया
चकलेटमा पनि क्याफिन र थियोब्रोमाइन नामक तत्व पाइन्छ। साथै यसमा चिनी र बोसोको मात्रा पनि धेरै हुन्छ।
चियासँग चकलेट खाँदा शरीरमा क्याफिनको मात्रा बढ्न सक्छ, जसले केही मानिसहरूमा बेचैनी, पेट भारी हुने, अपच हुने वा निद्रामा असर गर्ने समस्या देखिन सक्छ। विशेषगरी दूध चियासँग अत्यधिक चकलेट सेवन गर्दा पाचन प्रणालीमा थप दबाब पर्न सक्छ।
४. बेसारयुक्त खाना
बेसारलाई प्राकृतिक औषधिको रूपमा लिइन्छ। यसमा रहेको करक्यूमिनले शरीरलाई विभिन्न रोगबाट बचाउन मद्दत गर्छ। तर चियामा रहेको ट्यानिन र क्याफिनले करक्यूमिनको अवशोषणमा असर गर्न सक्ने केही अध्ययनहरूले देखाएका छन्।
त्यसैले बेसार मिसिएको खाना वा दूध सेवन गरेलगत्तै चिया पिउनुभन्दा केही समयको अन्तराल राख्नु उपयुक्त हुन्छ। यसले पेट दुख्ने, ग्यास बन्ने वा अपच हुने सम्भावना पनि कम गर्छ।
५. तातो चिया पछि तुरुन्तै चिसो पानी
धेरै मानिसहरू तातो चिया पिएपछि तुरुन्तै चिसो पानी वा चिसो पेय पदार्थ सेवन गर्ने गर्छन्। तर यो बानी स्वास्थ्यका लागि राम्रो मानिँदैन।
अचानक हुने तापक्रम परिवर्तनले दाँतको इनामेलमा असर पार्न सक्छ। साथै यसले पाचन प्रक्रियामा पनि अवरोध सिर्जना गर्न सक्छ। परिणामस्वरूप पेट दुख्ने, ग्यास बन्ने, पेट फुल्ने वा अन्य असहजता देखिन सक्छ।
चिया पिउँदा के कुरामा ध्यान दिने ?
स्वास्थ्य विशेषज्ञहरूका अनुसार चिया सेवन गर्दा केही सामान्य सावधानी अपनाएमा यसको फाइदा अझ बढी लिन सकिन्छ।
- चियासँग अत्यधिक पिरो वा मसलेदार खाना नखाने।
- कागतीयुक्त खाना र चियाबीच कम्तीमा २०–३० मिनेटको अन्तराल राख्ने।
- चकलेट तथा अत्यधिक गुलियो परिकार सीमित मात्रामा खाने।
- बेसारयुक्त खाना खाएपछि तुरुन्तै चिया नपिउने।
- तातो चिया पिएलगत्तै चिसो पानी वा बरफयुक्त पेय पदार्थ सेवन नगर्ने।
- खाली पेटमा धेरै चिया पिउने बानी कम गर्ने।
निष्कर्ष
चिया आफैंमा हानिकारक पेय पदार्थ होइन। बरु उचित मात्रामा सेवन गर्दा यसले शरीरलाई ताजगी दिने, मानसिक एकाग्रता बढाउने तथा केही स्वास्थ्य लाभ पनि प्रदान गर्न सक्छ। तर चियासँग कुन खानेकुरा खाने र कुन नखाने भन्ने विषयमा सचेत हुनु आवश्यक छ। सानो सावधानीले ग्यास, एसिडिटी र पाचनसम्बन्धी धेरै समस्याबाट बच्न सकिन्छ।
